# AI maakt Nederlands cultureel erfgoed beter toegankelijk Dawn Technology ontwikkelt voor de KB Nationale Bibliotheek een AI-oplossing die catalogiseerders ondersteunt bij het automatisch verrijken van metadata. [Ontdek onze sector](https://dawn.tech/sector/overheid) [Ontdek ons specialisme](https://dawn.tech/specialisme/ai) Met [AI](https://dawn.tech/specialisme/ai) en menselijke expertise helpt Dawn Technology de [KB](https://www.kb.nl/) om honderdduizenden publicaties beter vindbaar en toegankelijk te maken voor onderzoekers, bibliotheken en het brede publiek. De KB draagt niet alleen de zorg voor het bewaren van informatie, maar vooral om het toegankelijk maken ervan. Iedere dag worden enorme hoeveelheden kennis, boeken en publicaties toegevoegd aan de catalogus van de KB. Zonder goede metadata blijven deze waardevolle bronnen echter moeilijk vindbaar. Om die uitdaging aan te pakken gaan we voor de KB de oplossing VLAM (VervoLg Automatisch Metadateren) ontwikkelen. Binnen de opdracht Ontwikkelpartner Automatisch Metadateren wordt AI ingezet om het proces van catalogiseren te ondersteunen en de collecties van de KB sneller en beter vindbaar te maken. Daarmee leveren we een bijdrage aan het toegankelijk houden van Nederlands cultureel erfgoed voor huidige en toekomstige generaties. ## Technologie in dienst van maatschappelijke waarde De KB beheert de grootste bibliotheekcollectie van Nederland. Om publicaties goed vindbaar te maken voor gebruikers, moeten deze worden voorzien van uitgebreide metadata. Dat is specialistisch werk waarvoor veel kennis nodig is. Door de omvang van de collectie en de beperkte beschikbaarheid van gespecialiseerde catalogiseerders is het een uitdaging om alle publicaties tijdig te verwerken. Binnen deze opdracht ontwikkelen we daarom een AI-oplossing die ruim 200.000 publicaties automatisch kan voorzien van zo veel mogelijk metadata. Het doel is niet om de specialist te vervangen, maar juist om deze effectiever te ondersteunen. ## AI ondersteunt, de mens beslist De oplossing verwerkt afbeeldingen van boeken en gebruikt AI om metadata-voorstellen te genereren. Hiervoor worden technieken ingezet zoals OCR, document understanding en metadata-extractie. Op basis daarvan doet het systeem voorstellen en geeft het betrouwbaarheidsscores mee die inzicht bieden in de betrouwbaarheid van de resultaten. Catalogiseerders behouden daarbij altijd de regie. Zij beoordelen iedere suggestie, brengen waar nodig correcties aan en bepalen uiteindelijk welke metadata wordt opgenomen in de bibliotheeksystemen van de KB, waaronder Alma. Deze human-in-the-loop-aanpak zorgt ervoor dat AI en menselijke expertise elkaar versterken. De kennis van specialisten blijft leidend, terwijl repetitieve werkzaamheden slimmer worden ondersteund. van linksboven naar rechtsonder: Marie Buesink (Coördinator Vernieuwing KB), Onno Steman (Sales Director Dawn Technology), Geertrui Verbraak (Directieteamlid Duurzame Toegang KB), Mark Wiermans (CEO Dawn Technology) ## Gebouwd voor vandaag en morgen VLAM wordt ontwikkeld als een toekomstbestendige oplossing. We kiezen bewust voor een modulaire architectuur die kan meegroeien met nieuwe AI-modellen, aanvullende datasets en toekomstige ontwikkelingen. Daarbij wordt gebruikgemaakt van soevereine open-source componenten en technologieën. Nieuwe modellen worden pas ingezet nadat ze uitgebreid zijn gevalideerd en aantoonbaar beter presteren dan bestaande varianten. Ook de kwaliteit van de oplossing wordt continu bewaakt. Automatische tests, modelvalidatie, acceptatiecriteria per user story, sprint reviews en de feedback van catalogiseerders zorgen ervoor dat de oplossing zich gecontroleerd blijft ontwikkelen. ## Een investering in de toegankelijkheid van kennis Voor onderzoekers, bibliotheken en het brede publiek betekent deze ontwikkeling dat publicaties beter kunnen worden ontsloten en eenvoudiger terug te vinden zijn. Daarmee wordt waardevolle kennis sneller beschikbaar voor onderzoek, onderwijs en maatschappelijke toepassingen. De oplossing is bovendien ontworpen om schaalbaar te zijn. Doordat het vastleggen van beelden en de inhoudelijke beoordeling van metadata los van elkaar plaatsvinden, kan het proces efficiënt worden uitgebreid naar grotere collecties of nieuwe toepassingen. ## AI die publieke waarden versterkt Voor ons sluit dit project naadloos aan bij de visie op verantwoord AI-gebruik. Technologie moet organisaties ondersteunen zonder de controle over data, kwaliteit of besluitvorming uit handen te nemen. Daarom kiezen wij bij Dawn Technology bewust voor menselijke regie, transparantie, open standaarden en open-source technologie. Organisaties behouden controle over hun processen en kunnen de oplossing blijven doorontwikkelen naarmate AI zich verder ontwikkelt. Het project bouwt bovendien voort op een eerdere samenwerking met de KB. Onder de oude naam Ibuildings werkten we al mee aan het digitaliseren van historische krantenarchieven. Met VLAM wordt opnieuw een belangrijke stap gezet in het duurzaam toegankelijk maken van Nederlands cultureel erfgoed. We kijken ernaar uit om samen met de KB verder te bouwen aan een toekomst waarin cultureel erfgoed sneller toegankelijk wordt, zonder concessies te doen aan kwaliteit, transparantie of menselijke regie. ### Benieuwd wat AI voor jouw organisatie kan betekenen? Van het verrijken van metadata tot het slimmer ontsluiten van informatie: onze specialisten denken graag mee over AI-oplossingen die aansluiten bij jouw organisatie. ## Nieuwsgierig naar onze laatste updates? Blijf up-to-date in het digitale landschap met onze nieuwsbrief. Schrijf je in en krijg het in je mail.